Noel ile ilgili yanlış bilinenler

Türkiye’de yılbaşı ve Noel Bayramı sık sık birbirine karıştırılıyor. Noel nedir ve ne zaman kutlanır? Noel Baba’ya kim kırmızı elbise giydirmiştir? İşte Noel’in tarihi ve bilmediklerimiz.
Her sene olduğu gibi yıl sonu geldiğinde özellikle Türkiye’de yılbaşı ve noel birbirine karıştırılır. Yılbaşı gecesi çam ağacı, noel baba figürleri belirir. Türklerin çoğu Noel’in yılbaşı gecesi akşamı olan 31 aralık olduğunu düşündükleri ciddi bir yanılgı içindedirler. Şimdi bu yazıyı okuyanlar « kaçında olursa olsun bizi ilgilendirmiyor » da diyebilirler. Biz yine de anlatalım komik duruma düşmeyin diye.
Aslında Noel günü değil ama Noel kutlamalarının Hristiyanlıkla pek bir alakası yok. Nasaralı İsa’nın doğum günü için kutlanan Noel, Hristiyanlıktan çok önce putperest Roma döneminden kalan bir miras. Romalılar 17-24 aralık haftasında başta tanrıları olan Satürn onuruna tüm hafta boyunca çeşitli yiyecekler sunar ve aynı bugün olduğu gibi evlerini, yollarını, sokaklarını süslerlerdi. Orhan Hançerlioğlu, Mitoloji sözlüğünde çam ağacı süslemenin Hristiyanlık öncesi (Paien dönem) Roma imparatorluğu sınırları içinde kalan Ermeni’lerden alındığını söyler. İnanışa göre Ermeniler avladıkları hayvanları büyük bir ağacın dallarına asıp tanrılarına sunarlardı. Ama buna benzeyen onlarca başka efsane mevcuttur.

Peki niçin 25 aralık ?
Büyük bir hesap hatasından kaynaklanan trajik bir durum aslında. Jules Sezar döneminde ay takviminden güneş takvimine geçilirken gün dönümü olarak 25 aralık baz alınır. Aslında güneş takvimine göre 21 aralık gün dönümü olmalıydı, ki böylece 31 aralık Noel de yıldönümü olsun. Dolayısıyla bu yanlış yüzünden asırlardır Noel 25 aralıkta kutlanmaktadır. Diger bir yandan da Ortodoks Hristiyanlar Gregoryen takvimi baz aldıkları için, Katoliklerin Julyen takvimine göre 13 günlük bir fark oluşmakta haliyle Noel’i 6 ve 7 ocakta kutlamaktadırlar. Gregoryen takvimin 16.yüzyılda Papa Gregoire tarafından yani Julyen takvimine göre 25 aralıkın kabulünden 11 asır sonra düzenlendiğini söylersek, Ortadoks Hristiyanlarında 25 aralık yanlışını takip ettiğini görürüz.

Peki niçin bu yanlış düzeltilmedi?
25 aralığın İsa’nın doğum günü olarak kabulü Papa Libère tarafından 354 yılında olmuştur. Bu çağda Katolik kilisesi, takvimleri oluştururken henüz Hrısıtıyanlığa geçmeyen eski Roma, Germen ve Kelt kültürlerinin dini bayramlarını da kabul etmiş ve bu geçiş sürecinin sert olmaması için dokunulmamıştır. Başka bir deyişe göre, İsa, dünyanın ışığı ve güneşi kabul edildiğinden ötürü, yanlışlıkla kabul edilen 25 aralık gündönümü bu ışığın gelişi olarak kabul görmüştür. Zira 25 (aslında 21) aynı zamanda en uzun gecenin bitmesi ve günlerin uzaması anlamına gelmekteydi. Noel haftasında evlerin, sokakların ışıklandırılmasının da sebebini bu şekilde anlatmış olalım.
Tabii ki « Noel » kelimesinin etimolojisiyle alakalı bi sürü efsane vardır. Kimilerine göre Keltçedeki noio – yeni ve hel – güneş birleşiminden, ya da Latincedeki natalis- doğum kelimesinden gelmektedir.

Noel Baba
Elimiz değmişken bir de Noel Baba’dan bahsetmeden geçmeyelim. Noel Baba çocuklara hediyeler getiren efsanevi bir karakter olmanın yanında Hristiyanlarca kutsal kabul edilen kişilerin Noel Baba karakterinde sunulmasıdır. Her kavim ya da hiristiyan topluluk kendine göre bir isimle anmaktadır. Bir efsaneye göre kendisi Antalya yakınlarında yaşamış adı Saint Nicolas olan bir din adamıdır. Ama bugünkü kırmızı kıyafetli, beyaz sakallı saçlı Noel Baba imajı 1920’lerde Amerika’da Coca-Cola reklamları için ilustratör Thomas NAST tarafından yapılan çizimdir. Coca cola bunu yıllardır kırmızı yazısına uyumlu bir şekilde kullanmaktadır.
O zamana kadar Noel’de zaten hediyeleşme adeti bulunan Katolikler tarafından belli bir süre kabul görmeyen Noel Baba imajı Avrupa’ya 2.Dünya Savaşından sonra girmiş ve amerikan filmleriyle popülerliğini artırmıştır. Ne var ki bugün de pek çok amerikan bayramı Halloween gibi Avrupa’dan Asya’ya artık hızlı bir şekilde yayılmaktadır.
Özet itibariyle, Noel 11 asırdır Katolik dünyasında 31 aralık olarak değil ama 25 aralık kutlanmaktadır.

Schreibe einen Kommentar

Deine E-Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht. Erforderliche Felder sind markiert *


*