Avrupa’da devlet başkanlarına hakaretin cezası var mı?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’a yönelik yazdığı ve içerisinde ağır hakaretlerin bulunduğu şiiri nedeniyle Alman komedyen Jan Bohmermann’a karşı başlayan soruşturma devlet başkanlarına hakaret yasalarını tekrar gündeme getirdi. Bir çok Avrupa ülkelerinde Türkiye’dekine benzer hakaret yasaları yürürlükte olsa da uygulamada Avrupa ülkeleri daha çekimser kalıyor.

SALİH KARACA

Geçtiğimiz hafta Almanya Şansölyesi Angela Merkel Alman televizyonu ZDF’de Cumhurbaşkanı Erdoğan’a hakaret şiiri okuyan Jan Bohermann’ın yargılanmasının önünü açtı. Alman Ceza Yasası’nın 103. maddesi dost devlet başkanına hakarete üç yıla kadar hapis cezası öngörüyor. Bohermann’a dava açılmasının onay veren Alman hükümetine ifade özgürlüğü namına Avrupa’dan çığ gibi tepki gelmesi üzerine Merkel, dost devlet başkanlarına hakaret yasasının 2018’den itibaren kaldırılacağını açıkladı. Hükümete yakın çevreler Almanya’daki hakarete yasasını örnek göstererek devlet başkanlarına hakaretin sadece Türkiye’de değil Avrupa’da cezasız kalmadığını savunarak Türkiye’ye ifade özgürlüğü dersi veren kesimleri ikiyüzlülük ile suçladılar. Avrupa’da bir çok ülkede devlet başkanı veya kraliyet ailesine hakareti suç sayan yasalar mevcut olsa da uygulamada çok çekimser kalındığı görülüyor. Türkiye’de ise devlet başkanına hakarete 4 yıla kadar hapis cezası öngören yasaya Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın göreve geldiği tarihten bu güne yaklaşık iki bin kez müracaat edilmiş.

Fransa

Fransa’da da “Cumhurbaşkanı’na hakaret” suçu, 1881’e ait Basın Özgürlüğü Kanunu’nun 26. maddesinde yer alıyordu. 2000 yılına kadar 3 aydan 1 yıla kadar hapis öngören bu madde, ardından değiştirilerek hapis cezası yerine 45 bin Euro’ya kadar para cezası getirildi. Bu yasaya dayanarak 2008 yılında Herve Eon isimli vatandaş dönemin Cumhurbaşkanı Sarkozy’ye hakarette bulunduğu gerekçesiyle para cezasına mahkum olmuştu. Ancak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AIHM), Fransa’nın bu kararını ifade özgürlüğüne aykırı bularak Fransa’yı mahkum etmişti. AIHM’in bu kararı sonrasında Fransa 2013 yılında Cumhurbaşkanı’na hakaret yasasını kaldırdı.Yabancı devlet başkanına hakaret yasası ise 2002 yilinda yürürlükten kaldırıldı. Le Monde Genel Yayın Müdürü Jean-Marie Colombani Fas Kralı Hassan II’ye hakaret gerekçesiyle yargılanmasının AİHM’den geri dönmesinin ardından Fransa bu yasayı da yürürlükten kaldırdı.

Belçika

Belçika’da 6 Nisan 1847 tarihinde yürürlüğe giren yasa kapsamında krala hakaret edeni 6 ay ile 3 yıl arasında bir hapis cezasının yanında bir de para cezası bekliyor. Kraliyet ailesine hakaret ise 3 aydan 2 yıla kadar hapis yatabilir. Hakaret eden şahıs bu cezaların yanında sosyal haklardan da faydalanma hakkını kaybetme riskiyle karşılaşabilir. Bu yasaya dayanarak en son Lommel bölgesinden Paul Kenis isimli vatandaş ceza almıştı. Kenis, 2006 yılında bakanlara ve polis güçlerine gönderdiği mailde krala hakaretlerde bulunmuştu. Kenis 8 ay hapis cezası ve 3 bin 300 Euro para cezasına çarptırıldı. (Belçika’da 1 yılın altındaki hapis cezaları uygulanmıyor) Yabancı devlet başkanlarına hakaret de Belçika’da bir suç idi. Bunu suç sayan yasa 1852 tarihinde uygulamaya girmiş ancak 2005 yılında da yürürlükten kaldırılmıştı.

Hollanda

Hollanda’da Kraliçe’ye hakaretin de cezası var. 1881 yılında uygulanmaya konan yasa kapsamında kraliçeye hakarete 5 yıl hapis cezası isteniyor ve 20 bin Euro’lük para cezası öngörülüyor. Ancak bu yasa şu ana kadar hiç uygulanmadı. Hatta 2014 yılında bir festivalde kraliçeye ve ailesine hakaret eden Abdülkasım al-Jaberi’ye soruşturma açılmış ancak 2015 yılında kovuşturmaya gerek görülmemişti. Hollanda’da yabancı devlet başkanına hakaret etmek de 1980 yılında yürürlüğe konan bir kanunla cezaya tabi hale getirildi.

İngiltere

İngiltere’de de kraliyet ailesine hakaret veya tehdidin cezasını öngören yasa var. 1848 yılından İngiliz Kralını koruma amaçlı çıkarılan Vatana İhanet Ceza Kanunu (Treason Felony Act) günümüzde hâlâ yürürlükte olsa da bu yasa kapsamındaki en son yargılanma 1879 yılına dayanıyor. Kraliyet ailesi İngiltere’de sevildiği kadar çok sert şekilde eleştirilip alay konusu da oluyor. Buna rağmen kraliyet ailesi bu yasaya müracaat etmediği görülüyor.

İspanya

İspanyol anayasasına göre, Kral’a edilen hakaretin ağır olması halinde 6 aydan 2 seneye kadar hapis cezası verilebiliyor. İspanya Yüksek Mahkeme’si, 2005’te Arnaldo Oteği isimli bir vatandaşı ‘Kral’a hakaretten’ 1 yıl hapis cezasına mahkum etmiş ve bu karar Anayasa Mahkemesi tarafından onanmıştı. Oteği, ifade özgürlüğünün ihlal edildiği gerekçesiyle davayı AİHM’ye taşımış, AİHM de İspanya’yı mahkum etmişti. Yasa hala yürülükte ancak AİHM kararı sonrası işleve sokulmadı.

Schreibe einen Kommentar

Deine E-Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht. Erforderliche Felder sind markiert *


*